کتیبه سیلوان چیست؟

کتیبه سیلوان

کتیبه سیلوان، که با نام‌های سیلوئم (Siloam Inscription) یا شیلوآ (Shiloah Inscription) نیز شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین آثار باستانی عبری است که به قرن هشتم پیش از میلاد بازمی‌گردد. این کتیبه، که بر روی دیواره تونل آبی در شهر داوود (بخشی از اورشلیم شرقی) حکاکی شده، روایتی از ساخت یک سازه مهندسی شگفت‌انگیز را ارائه می‌دهد و نمادی از پیشرفت‌های فنی و استراتژیک پادشاهی یهودا در دوران باستان به شمار می‌رود.

تاریخچه و کشف کتیبه

تونل سیلوان، که امروزه به عنوان تونل حزقیاهو (Hezekiah’s Tunnel) شناخته می‌شود، در قرن هشتم پیش از میلاد برای تأمین آب شهر اورشلیم در برابر محاصره احتمالی آشوریان ساخته شد. بر اساس روایات کتاب مقدس (مانند دوم پادشاهان ۲۰:۲۰ و دوم تواریخ ۳۲:۳-۴)، پادشاه حزقیاهو دستور ساخت این تونل را داد تا آب چشمه گیحون را به حوض سیلوان هدایت کند و شهر را از بحران آب نجات دهد. این تونل حدود ۵۳۳ متر طول دارد و با حفر همزمان از دو انتها، یکی از شاهکارهای مهندسی دوران باستان است.

خود کتیبه در سال ۱۸۸۰ میلادی به طور اتفاقی کشف شد. یعقوب الیاهو، دانش‌آموز ۱۶ ساله کنراد شیک (معمار و باستان‌شناس آلمانی)، در حین کاوش در تونل، آن را روی دیواره شرقی، حدود ۵.۸ متری از حوض سیلوان، یافت. کتیبه که با رسوبات معدنی پوشیده شده بود، با شش خط عبری باستانی (در الفبای پالئو-عبری، مشتق از فنیقی) حکاکی شده است. در سال ۱۸۹۰، یک ساکن اورشلیم آن را از دیواره جدا کرد که در این فرآیند به شش یا هفت قطعه شکست و چند حرف آسیب دید. دولت عثمانی، که اورشلیم را تحت کنترل داشت، ادعای مالکیت کرد و کتیبه را در سال ۱۸۹۱ به موزه باستان‌شناسی استانبول منتقل نمود. نسخه‌های گچی از آن در سال ۱۸۸۱ ساخته شد و یکی از آن‌ها در یتیم‌خانه شنلر و دیگری در انجمن آلمانی تحقیقات فلسطین نگهداری می‌شود.

در سال ۲۰۲۲، ادعاهایی مبنی بر وجود متن‌های اضافی روی کتیبه و دیواره‌های تونل توسط جرشون گلیل و الی شکرون مطرح شد، اما این ادعاها به دلیل عدم انتشار رسمی و بررسی همتایان، مورد انتقاد قرار گرفتند.

محتوای کتیبه

کتیبه سیلوان با زبانی ساده و روایی، فرآیند ساخت تونل را توصیف می‌کند. خط اول آن آسیب دیده، اما شش خط باقی‌مانده به شرح زیر است (ترجمه فارسی بر اساس متن اصلی عبری):

نگر به تونل… این تونل است. در حالی که سنگ‌تراشان تبر را بالا می‌بردند، یکی به سوی همسایه‌اش، و در حالی که سه ذراع [حدود ۱.۵ متر] باقی مانده بود تا بریده شود، صدای یک نفر شنیده می‌شد که به همسایه‌اش فریاد می‌زد، زیرا تنها انحرافی در سطح سنگ وجود داشت، در راست و چپ. و در روزی که تونل حفر می‌شد، سنگ‌تراشان هر یک در مقابل همسایه‌اش، تبر به تبر، و آب از منبع به استخر برای فاصله‌ای به طول ۱۲۰۰ ذراع [حدود ۵۳۳ متر] جریان یافت. اکنون ارتفاع بالای سر سنگ‌تراشان ۱۰۰ ذراع [حدود ۴۵ متر] بود.»

این متن نه تنها جزئیات فنی مانند حفر همزمان از دو سمت و انحراف ناگهانی در مسیر را بیان می‌کند، بلکه احتمالاً به عنوان یک نذر یا یادبود مذهبی عمل می‌کند. کلمه مشکوک “zadah” (شاید به معنای “کنارش”) نشان‌دهنده پیچیدگی‌های زبانی دوران است.

اهمیت تاریخی و باستان‌شناختی

کتیبه سیلوان یکی از قدیمی‌ترین اسناد عبری موجود است و تنها کتیبه شناخته‌شده از اسرائیل و یهودا است که یک پروژه ساختمانی عمومی را گرامی می‌دارد – چیزی که در باستان‌شناسی مصری رایج بود، اما در خاور نزدیک باستانی نادر است. این کتیبه شواهدی از تکنیک‌های مهندسی پیشرفته، مانند استفاده از صدا برای هدایت حفر (صدای تبرها)، ارائه می‌دهد و با روایات کتاب مقدس همخوانی دارد.

از نظر فرهنگی، کتیبه نمادی از مقاومت یهودا در برابر امپراتوری آشور است و به درک بهتر الفبای عبری باستانی و زبان‌شناسی سامی کمک می‌کند. همچنین، به عنوان یکی از معدود شواهد مستقیم از دوران حزقیاهو، تاریخ‌نگاری باستان را غنی می‌سازد.

محل فعلی و اختلافات سیاسی

امروزه، کتیبه سیلوان (با شماره اقلام ۲۱۹۵ T) در موزه باستان‌شناسی استانبول به نمایش گذاشته شده و در کنار کتیبه‌های دیگری مانند تقویم گزر و کتیبه هشدار معبد قرار دارد. یک نسخه از آن در موزه اسرائیل اورشلیم موجود است. ترکیه، که آن را میراث عثمانی می‌داند، بارها درخواست‌های اسرائیل برای بازگرداندن آن را رد کرده است.

این اختلاف اخیراً در سال ۲۰۲۴ تشدید شد، زمانی که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در سخنرانی در سازمان ملل، خواستار بازگشت کتیبه شد و آن را “قلب تپنده تاریخ یهودی” نامید. او اشاره کرد که کتیبه مربوط به تونل ساخته‌شده در زمان حزقیال نبی (حدود ۲۷۰۰ سال پیش) است. در مقابل، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، این درخواست را رد کرد و گفت: “حتی یک سنگریزه از قدس را به شما نخواهیم داد، چه رسد به کتیبه سیلوان.” اردوغان تأکید کرد که کتیبه در اورشلیم شرقی (بخشی از سرزمین‌های فلسطینی) یافت شده و مالکیت ترکیه بر آن قانونی است. این تنش‌ها در چارچوب اختلافات گسترده‌تر بر سر غزه و قدس قرار می‌گیرد، و پیشنهادهای قبلی اسرائیل (مانند پیشنهاد نتانیاهو در ۱۹۹۸ و میری رگف در ۲۰۱۷) نیز بی‌نتیجه مانده است. در سال ۲۰۲۲، شایعاتی مبنی بر توافق ترکیه برای بازگشت کتیبه مطرح شد، اما رسانه‌های ترکیه آن را تکذیب کردند.

اگر میخواهید بدانید کنفرانس نوفدی چیست کلیک کنید.